Skip to content
Kasım 15, 2009 / COBİD

Sizden Seçtiklerimiz: Tıbbi fotografçılık

Çiğdem Arslan, Burak Giray; İstanbul Üniversitesi,  Cerrahpaşa Tıp Fakültesi, Türkçe Tıp Bölümü  5. sınıf

Fotoğrafçılık birçok alanda kullanıldığı gibi tıpta da kendine kullanım alanı yaratmıştır. Bir meslek olmak dışında hobi özelliği de taşıyan fotoğrafçılık, son yıllarda görsel özellik taşıması, geliştirilen çekim yöntemleri, kolay ve ucuz elde edilebilirliği nedeniyle birçok alanda kullanılır olmuştur. Fotoğraf makinelerinin herkese hitap edecek şekilde kullanım kolaylığı kazanması ile birlikte sadece an’ı ölümsüzleştirmek için değil bazı alanlarda görsel kanıt gösterebilmek için de kullanılmaktadır.

1813 yıllarında fotoğrafçılığın ilk ve esaslı gelişmesi Joseph Nicephore Niepce (1765-1833) ile başlar ve modern anlamda ilk doğa fotoğrafı çeken insan olarak bilinir. Niepce 1816’da vernikle saydam hale getirilmiş olan kağıt üzerindeki bir görüntüyü kalay levha üzerine geçirmeyi başarmıştır. Fotoğrafçılıktaki görüntülerin saptanması tekniğine benzer bir yöntem de tıbbi alanda geliştirilmiştir.  1895 yılında Alman bilgini Wilhelm Röntgen tarafından keşfedilen X ışınları, ışık dalgalarından daha kısa olan elektromagnetik dalgalardır. Röntgen, gazların içinden geçen elektrik yolunu araştırmak amacıyla, katod ışın tüpüyle deney yaparken, baryum platin siyanür levhasından yayılan radyasyonun şeffaf olmayan cisimlerin içinden geçebildiğini fark etti. Karısı elini ışınların üzerinde bir müddet hareketsiz tutup, ışınlar fotoğraf paleti üzerine düştüğünde, görüntüyü biraz iyileştirince elindeki kemiklerin ve parmağındaki yüzüğün gölgesinin palete düştüğünü fark etti. Bu o zamana kadar alınan ilk röntgenogram’dı. Bu ışınların yapısını bilmediğinden X-rays adını verdi. Çok yoğun bir ışın demeti incelenecek nesneye yöneltildiğinde; ışınlar karşılaştıkları bölgelerin kalınlığına ve yoğunluğuna göre, nesneden az veya çok geçer ve böylelikle nesnenin öte tarafından çıkan ışınlar bir fotoğraf filmini (radyografi) veya flüor­ışıl bir ekranı etkileyerek (radyoskopi) görüntü sağlar.

Tıbbi fotoğrafçılık röntgenle başlayan ve günümüzde birçok tıbbi müdahalenin görüntülenmesinde videonun yanı sıra birçok hekim tarafından kullanılmaktadır. Tıbbi araştırmalar yapanlar çalışmalarının daha rahat anlaşılması, kalıcılık kazanması ve arşivlemeyi kolaylaştırdığı için fotoğrafik belgelemeler yapmaktadırlar. Doktorların araştırmalarını, hastalarında uyguladıkları tedavilerin gelişme ve sonuçlarını, ameliyat tekniklerini fotoğrafik belgelerle üniversite hastanelerinde eğitimlerde, sempozyumlarda, konferanslarda, sunumlarda ve tıbbi yayınlarda kullanabilmeleri büyük kolaylık sağlamaktadır.

Fotoğrafik kayıtlar yeni TCK ile artan malpraktis davalarının aydınlatılması ve hekimin yersiz suçlandığı durumların kanıtlanabilmesi için çok önemli bir yer teşkil etmeye başlamıştır. Ayrıca adli vakaların tutanaklarında görsel kaydın tutulmasında olduğu gibi, ameliyat öncesi ve sonrası durum değerlendirmeleri için veya kadavra, biyopsi ve otopsilerin görüntülenmesinde de kullanılmaktadır.

Tıpta fotoğrafları çok fazla kullanan dallardan biri de plastik cerrahi bölümüdür. Özellikle günümüzde artan kozmetik nedenli  cerrahi ameliyatları öncesi çekilen fotoğrafların bilgisayar teknolojisiyle birleştirilerek hasta ve hekime postoperatif görüntü hakkında ön fikir sunmasıyla büyük bir yer edinmiştir. Ayrıca anatomik yapıların gerek kadavrada gerekse ameliyat sırasında veya otopside olduğu gibi görüntülenmesi de tıbbi resmin yerini almaya başlamıştır. Ülkemizde son zamanlarda tıbbi fotoğrafçılığın görüldüğü bir başka yer de doğumhanelerdir. Günümüz ebeveynlerinin artan talepleri doğrultusunda belli başlı birkaç doğum hemşiresinin doğar doğmaz bebeğin ilk halinin görüntülenmesi ile tıpta kullanım alanını genişletmiştir. Fotoğrafçılıkla ilgilenenler için birkaç önemli noktadan da bahsetmek gerekir. Küçük ayrıntılarla büyük farklar yaratabilirsiniz. İyi bir fotoğraf çekebilmek için netlik ve ışık ayarını iyi yapmak, çekim sırasında makineyi sarsmamak gerekir. Işık fotoğrafçının en önemli malzemesi olduğu için ışığın doğru kullanımı önem taşır. Değiştirilebilen objektifli makineler (SLR -single lens reflex- ; dijital olanlarına da D-SLR denilir. ) aynayla yansıtma tekniğini içerdiklerinden objektiften görülen alanın aynısını resmederler. Sabit ayarlı değiştirilemeyen geniş açılı objektife sahip bir makineniz varsa aynı noktadan bakıldığında daha geniş bir alanı görüntüleyebilirsiniz [1].

Fakültemizde Cerrahpaşa Fotoğrafçılık Kulübü ( CEFOT ) fotoğrafçılıkla ilgilenen herkese bu konuda yardımcı olan üyeleri barındırmakta. Her haftasonu şehir içi gezileri, senede birkaç kez şehir dışı gezileri düzenleyen CEFOT sahip olduğu karanlık odasıyla tüm üyelerine ücretsiz fotoğraf basımıyla, sene sonu sergisinde de tüm yılın çalışmalarını sunuyor.

 

 

burak 1Resim 1: İlk röntgen  örneği

Kaynaklar


1.Barut Ç, Ayoğlu FN, Kargı E, Barut A. Tıbbi Fotoğrafçılık Temel İlkeler Ve Standardizasyon. Mediforum, 2: 89-95,2003
2.Prof. Dr. Mehmet Yıldırım Fotoğraf Arşivi